Ajó pa sémpr

0

Fred de Haas, tekst, vertaling / bewerking

Bron: Antilliaans Dagblad, zaterdag 23 mei 2020

Luis Daal

Goede wijn behoeft geen krans. In het poëtisch werk van de gelauwerde Curaçaose dichter Luis Daal zijn de woorden eenvoudig, onopgesmukt en even gewoon als de voorwerpen die ze aanduiden: een verlaten put, een kerkhof …
Ze vormen beelden die de poëtische geladenheid van dingen, waar de voorbijganger vaak achteloos langs loopt, aan ons openbaren.

In Kosecha di Maloa (Snelle Maïsoogst) reiken de dingen waarover de dichter spreekt naar het voornaamste doel van poëzie: het omzetten van de tastbare werkelijkheid van de wereld in innerlijke, intuïtieve waarheid.

Luis Daal (Curaçao, 1919-Den Haag, 1997)

Kosecha di Maloa is een verzameling gedichten die Luis Daal schreef in de enkele maanden die hij op Curaçao doorbracht in 1960/61. Ze zijn geïnspireerd door wat hij daar heeft ervaren, door de herinneringen die in hem opkwamen in de ontmoeting met zijn geboorte-eiland, met zijn eilandgenoten, na een afwezigheid van acht jaar.
Het gedicht Ajó pa sémpr, geschreven in de spelling die hijzelf prefereerde, illustreert de ondertoon van Daal waarin hoop en wanhoop hand in hand gaan, samen met blijdschap over wat er altijd zal zijn.

Het verblijf van Daal op Curaçao duurde maar kort. Hij moest zijn oogst, zijn ‘kosecha’ aan indrukken snel binnenhalen, net zo snel als de ‘maloa’ geoogst moet worden. ‘Maloa’ is een woord dat is afgeleid van het Spaanse ‘mala hoja’ (letterlijk: ‘slecht blad’), een maïssoort die alleen maar een stengel en bladeren heeft, een vroege maïs, die meteen hoog opschiet en vlug geoogst wordt.

Ajó pa sémpr verscheen in de tweetalige bundel Na Ora Oradu/ Te juister stonde, (Flamboyant/P, 1976), gedichten van Luis Daal in de vertaling van Fred de Haas.
Ook het gedicht  Flor di boka, een doorvoelde ode aan zijn moedertaal het Papiaments, maakt deel uit van deze bundel.

Ajó pa sémpr

I lo mi baj …
I paranan lo sigui kanta
Den pal’i tamarèjn,
Na boka ‘i pos,
Ora mainta habri.
I boso tur ku un dia
A stimami,
Lo lubidami, poko-poko;
I, asta, odio bjew
Lo frusa tambe.
Mi mes lo baj
I shelu blow i nubja kla
Lo keda; i plaja blanku
Lo sigui hari ku laman.
Ora mi baj
Pa n’ bolbe nunka mas
Den e mesun kurpa aki,
Solo ku luna
I stréanan lo sali,
Sin ku mi sinti
Ni nan kalor
Ni nan bejesa,
Meskós ku nunka mas
Lo mi no sinti
Kantika di bo sunchi,
Zonido di bo stem
Den mi orea…

Luis Daal

Vaarwel voor immer

En ik zal gaan…
En in de tamarindeboom zal,
Als de ochtend aanbreekt,
Rond de put,
Een lied van vogels blijven klinken
En jullie allen
Die mij eens hebt liefgehad
Zullen mij allengs vergeten;
Zelfs de oude haat
Zal aan de tijd verroesten.
Ikzelf zal gaan,
De blauwe lucht, de heldere wolken
Zullen blijven met het lachen van de zee
Tegen de witte stranden.
Als ik zal gaan
Om nooit meer in dit lichaam
Terug te keren,
Zal de zon opkomen als
De sterren en de maan,
Maar zal ik noch de warmte
Noch de schoonheid hiervan
Langer ondergaan,
Zoals ook nimmer meer
Jouw stemgeluid
Of ook het zingen van
Jouw kussen
In mijn oor zal klinken…

Vertaling FdH
Fred de Haas

studeerde cum laude af in de Franse, Spaanse en Portugese taal- en letterkunde. Vanaf het begin combineerde hij zijn functies met werkzaamheden als literair vertaler. Fred de Haas vertaalde onder meer uit het Papiaments, het Frans en het Spaans,